Menu

Neden güvenli bir çalışma ortamına ihtiyaç duyuyoruz?

Hep yönetim danışmanları ve koçlar olarak, biz insanların kendi potansiyellerinin sınırına ne zaman varabildiklerini tartışmışızdır. Yıllardır, yönetim teorisinde de hangi koşullar altında çıktının maksimize olduğunu ya da insanların hangi şartlarda efektif bir organizasyon öğesi olduğunu test etme amaçlı binlerce ampirik araştırma yapılmıştır. Ancak genel olarak sosyal bilimlerde labaratuar test ortamlarını oluşturmanın neredeyse imkansız oluşu ve şartları aynı tutamayışımız nedeniyle, iki aynı testin bile sonuçlarının radikal şekilde değişmesi sonuçların güvenililirliklerini oldukça tartışmalı hale getirmiştir.

Son yüzyılda, ortaya konan klasik, neoklasik ya da durumsal yaklaşımların devamlı değişmesi ve farklı sonuçlarla ortaya çıkması da maalesef sosyal bilimlerin bu temel sıkıntısından ötürüdür.

Ancak son dönemde bilimin ilerlemesi ile artık yönetim biliminin de nöroloji’nin yardımını alabilecek hale gelmesi ile işler oldukça değişti.  Nöroloji’nin tıbbi olmayan yani bilim olan tarafında araştırmacı olarak yer alan Dr.Porges’un araştırması ilginç sonuçlara varmış olduğu için Marty Babits’in bazı analizlerini vermek istedim.

Duygusal olarak güvende olma ihtiyacı hepimizin önem verdiği bir ihtiyaçtır. Hatta onsuz yapamayacağımız bile söylenebilir. Fakat gerçekte ne olduğunu biliyor muyuz?

Aslında insanlık tarihinde bu konuda en fazla bilgiye sahip olanlar bizleriz. Sosyal iletişim becerileri, duygusal güvenliğe ihtiyaç duyuyor. Freud, eğitimli bir nörolog olarak duygusal güvenlik konusundaki teorilerinin, nörofizyolojik sürecin gözlemlenebileceği ve ispatlanabileceği güne kadar teori olarak kalacaklarını ifade etmişti. Bugün ise teknoloji bize bazı aktivasyon ve beyin foksiyonlarına ilişkin kalıpların izlenmesine müsade ederken, sinir sistemlerine ilişkin Freud’un hayal bile edemeyeceği kadar inceleme imkanına sahip olduk. Artık teoriler çok daha ispatlanabilir duruma geldiler. Sinir Bilimci Profesör Stephen Porges’ün de öncülük ettiği araştırma ve teorilerdeki dramatik gelişmeler bizim bugün duygusal güvenlik kavramını kendimize güvenir bir şekilde tanımlayabilmemizi sağlamaktadır.

Sosyal İlişki becerilerinin, duygusal güvenliğe bağlı olduğuna ilişkin teori şöyle açıklanabilir.

Zihin ve vücut duygusal olarak güvende hissettiğinde, nörolojik alt sistemler gayet sağlıklı bir şekilde işlemektedirler. Araştırmacı Doktor Porges, bu alt sisteme sosyal ilişki sistemi (social engagement system) adını vermektedir.  Bu alt sistem bir şekilde işlemez hale geldiğinde ya da bypass edildiğinde, sosyal ilişki sistemi doğru şekilde çalışamamaktadır. Duygusal güvenlik, bu anlamda nörolojik sistemin ayrlamaz bir parçasıdır.

Kişiler arası ilişkiye girmeden önce, konuyu kişinin kendi özelinde, biraz daha açıklığa kavuşturmak isterim. 

OSS (Otonom Sinir Sistemi), sinir sisteminin bir yan parçasıdır. Beyin bölgesinin dışarısında yer alır. Bu bölüm insan vücudundaki istem dışı hareketlerin kontrolüne sahiptir, örneğin kalp atışı, terleme, sindirme gibi.... Fizyolojik ve kimyasal yapıyı anlamak, duygusal güvenlik ihtiyacının önemini anlamaya oldukça yardımcı oluyor. Bu sinir sistemi vücudun kalp, akciğer gibi en önemli organlarını birleştirerek, aralarında ki iletişimi de sağlamaktadır.

Dr. Porges,  bu alt sistemle ilgili çalışmasında, bu alt sistemin tek bir sinir grubu olmadığını fakat farklı sinir gruplarından oluştuğunu ileri sürmüştür. Ayrıca bu teoriyi polivagal teori olarak isimlendirmiştir. Poli, çok sayıda anlamına gelmekte, vagal ise sinir anlamına gelmektedir.

Porges ayrıca, Polivagal sistemin alt üç sistemden oluştuğunu ifade etmiştir. Bunlar; tepki vermeleri açısından, emniyet hissi, tehlike hissi ve hayati tehlike hissi gibi üç ana duruma reaksiyon veren sinir parçalarıdır.”

Bu üç ana parçada sadece emniyet durumunun aktif olması durumunda sosyal aktivasyon sağlıklı şekilde çalışmaya başlayabiliyor. Bu bölüm aktif olduğunda iletişim, ses, enerji, duygusal durum sağlıklı şekilde faaliyet gösterebiliyor. Bu noktada potansiyelimizi en etkin şekilde kullanabiliyor ve sonuçlarımız kendi mükemmelimize oldukça yakın oluyor.

Peki tehlike hissi ya da hayati tehlike hissi durumlarında neler oluyor?

Bizim içsel ya da dışsal organlarımız vücut bütünlüğüne yönelik (zihin dahil) herhangi bir tehdit algıladığında, sosyal iletişim becerilerimiz aniden yıkıma uğruyor. Bu durum adrenalin (HBA) hormonlarının yükselmesine sebep olarak vücuttaki gerilme ve stresi üst seviyelere çıkarıyor.

Eğer karşımıza çıkan tehdit hayati bir tehdit ise, vücut otomatik pilota geçer gibi refleksleri çalıştırarak, dış dünyayla sosyal iletişimimizi tamamen kesiyor.

Ancak günümüz algılamalarında bazen bir toplantı da egonuza karşı söylenmiş bir söz, ya da önemli bir varlığınızı kaybetmeniz sizin için hayati bir tehlike olarak algılanıyor olabilir. Bu tür durumlarda, vücut üçüncü seviye tehditle karşılaşmış gibi hissederek sosyal iletişiminizi tamamen kesebiliyor.

Yüksek adrenalinin bağışıklık sisteminize vediği zararı hiç hesaba katmadan bile, korku, tehdit yıldırma gibi davranışlarla yönetilen çalışanların nasıl reaksiyon verebileceklerine dair güzel bir fikir veriyor öyle değil mi?

Yöneticilerin de kendi çalışanlarını daha motive bir şekilde çalıştırmak istemeleri durumunda, tehdit ve yıldırma gibi davranışların çalışanı tamamen paralize (felç) ettiğini söyleyebiliriz. Şimdi seçimler sizin, siz nasıl davranmak istiyorsunuz?
 
 
 


Umut Kisa

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden mezun olmuş ve yüksek lisansını “Yönetim ve Organizasyon” alanında tamamlamıştır. Bugün itibariyle Bilgi Üniversitesi’nde iletişim alanında doktorasını sürdürmekte ve Paul Ekman Group’ta “İletişim ve Davranış Analizi” alanında Post Graduate çalışmalarına devam etmektedir. Çalışma hayatını Koç Finansal Hizmetler, Deloitte ve Alstom gibi şirketlerde sürdürmüş olan Umut Kısa, bir Sabancı Şirketi’nde icra kurulu üyesi olarak görev yapmıştır. 2012 yılında Para dergisi tarafından Türkiye’nin en etkili koçlarından biri olarak gösterilmiştir. Pennsylvania ve North California Hellinger Institute’den -Kalıtsal Aile Travmaları- eğitimi almıştır. Dünyaca ünlü profesör Paul Ekman tarafından geliştirilen Duygusal Beceriler ve Yetkinlikler (Emotional Skills and Competencies - ESaC) ve Doğruluğu ve Güvenilirliği Değerlendirmek (Evaluating Truthfulness and Credibility - ETaC), Yüz Tanımlama Sistemi (Facial Action Coding System – FACS) eğitimlerini tamamlayarak Paul Ekman tarafından “Uluslararası Eğitmen” statüsünde onaylanmıştır. Koçluk alanında ICF tarafından verilen MCC ünvanına sahip dünyadaki 400 kişiden, Türkiye’de ise 5 kişiden biridir. "AHUNA" ve "US'TA YOL" ve "KENDİNİ İŞTEN FETHET" adlı kitapları bulunmaktadır.

Takip etmek isterseniz aşağıda yazarın sosyal medya hesaplarını bulabilirsiniz.   

Facebook ,  Twitter , Instagram , Medium , Linkedin

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.

yukarı çık